Главная
АИ #31 (317)
Статьи журнала АИ #31 (317)
Оид ба ҳалҳои системаи эллиптикии муодилаҳо бо ҳосилаҳои хусусӣ

Оид ба ҳалҳои системаи эллиптикии муодилаҳо бо ҳосилаҳои хусусӣ

Цитирование

Назарӣ Б. М. Оид ба ҳалҳои системаи эллиптикии муодилаҳо бо ҳосилаҳои хусусӣ // Актуальные исследования. 2026. №31 (317). URL: https://apni.ru/article/15859-oid-ba-aloi-sistemai-elliptikii-muodilao-bo-osilaoi-husus

Аннотация статьи

Дар мақола масъалаи ёфтани ҳалҳои як системаи эллиптикии муодилаҳо бо ҳосилаҳои хусусӣ, ки коэффитсиентҳои даврии комплексӣ доранд, мавриди таҳқиқ қарор гирифтааст. Бо истифода аз усулҳои таҳлили функсионалӣ ва оператори махсуси Фурйе шартҳои зарурӣ ва кифоягӣ барои мавҷудияти ҳалҳои система дар фазои функсияҳои даврӣ муайян карда шудааст. Ҳалли умумии система ҳосил гардида, теорема оид ба мавҷудият ва тасвири аналитикии он исбот шудааст.

Текст статьи

Системаи эллиптикии намуди

image.png(1)

-ро дида мебароем ки дар ин ҷо image.png функсияҳои тағйирёбандааш image.png, ки дар тамоми ҳамвории комплексии image.png муайян мебошад.

Системаи (1)-ро бо дар назардошти он, ки image.png ба фазои image.png фазои функсияҳои дар image.png бефосилаи image.png-даврӣ, нисбат ба image.png (image.png) тааллуқ дорад тадқиқ менамоем. Пеш аз ҳама оператори зеринро дохил менамоем [1]:

image.png  (2)

ки дар ин ҷо image.png панҷараи ададҳои бутун дарimage.png image.png коэффитсиенти Фурйеи image.png аст, яъне 

image.png

Бигзор

image.png  (3)

бошад. Маълум аст, ки агар қатори Фурйеи функсияи image.png мунтазам наздикшаванда бошад, он гоҳ оператори image.png дар фазои image.png амал мекунад. Барои оператори image.png хоситҳои зерин ҷой дорад image.png, image.png

Мақсади мо ёфтани ҳалҳои системаи (1) дар фазои image.png ба ҳисоб меравад.

Аз муодилаи сеюми системаи (1) ҳосил менамоем [2]:

image.png  (4)

дар ин ҷо image.png доимии ихтиёрӣ, image.png қимати миёнаи функсияи image.png. Барои он, ки функсияи image.png ба фазои image.png дохил шавад бояд ифодаи image.png ба фазои мазкур тааллуқ дошта бошад. Ишораҳои 

image.png

ва

image.png

-ро дохил намуда шартҳои имконпазирро дида мебароем.

а) Ба аргументи image.png аввал image.png-ро ҷамъ намуда ҳосил менамоем:

image.png

image.png

Барои он, ки image.png, бояд ифодаи image.png ба 1 баробар шавад, яъне image.png, аз ин ҷо, 

image.png    (5)

барои дилхоҳ image.png Он гоҳ, image.png мешавад.

Акнун image.png-ро меёбем. Ҳамин тавр,

image.png

ва

image.png     (6)

барои дилхоҳ image.png

Бо дар назардошти ифодаҳои (5) ва (6), маълум мешавад, ки

image.png     (7)

аст. Аз ин лиҳоз, image.png мебошад.

Аз натиҷаҳои ҳосил гардида хулоса мебарояд, ки

image.png

Фарз мекунем, ки шарти (7) иҷро мешавад, он гоҳ 

image.png

б) Акнун ба ёфтани ҳалли системаи (1) оғоз менамоем. Ифодаи (4)-ро ба муодилаи якуми системаи (1) гузошта ҳосил менамоем

image.png    (8)

Муодилаи (8)-ро дар намуди зерин менависем

image.png

Аз инҷо

image.png

image.png доимии ихтиёрӣ. Аз баробарии охирин image.png-ро муайян менамоем

image.png    (9)

Акнун қиматҳои image.png ва image.png-ро ба муодилаи якуми системаи (1) мегузорем:

image.png

image.png

image.png    (10)

Муодилаи (10)-ро дар намуди зерин менависем

image.png

image.png

Аз баробарии охирин ҳосил менамоем:

image.png

image.png

дар инҷо image.png доимии ихтиёрӣ аст, он гоҳ,

image.png

image.png

Ҳамин тавр, ҳалли умумии системаи (1) аз фазои image.png намуди зеринро доро аст:

image.png  (11)

Теоремаи зерин ҷой дорад

Теорема. Бигзор коэффитсиентҳои системаи (1) ба фазои  тааллуқ дошта бошад ва шарти зерин иҷро шавад

image.png  (12)

Он гоҳ, ҳалли умумии ситемаи (1) аз фазои  бо ёрии формулаи (9) тасвир карда мешавад.

Агар шарти (12) иҷро нашавад, он гоҳ  ва дар ҳолати

image.png (13)

будан

image.png

ва дар ҳолати ҷой надоштани шарти (13)  мешавад.

Список литературы

  1. Байзаев С. Эллиптические системы с ограниченными коэффициентами на плоскости / С. Байзаев – Новосибирск: НИИ дискретной математики и информатики, 1999. – 74 с.
  2. Джумаев Б.М. Об общем решении переопределенной системы уравнений в частных производных с комплексными периодическими коэффициентами / С. Байзаев, Б.М. Джумаев // Известия Академии наук Республики Таджикистан. Отделение физ.-мат., хим., геол. и тех. наук. 2022. №3 (188). – С. 42-52.

Поделиться

4
Обнаружили грубую ошибку (плагиат, фальсифицированные данные или иные нарушения научно-издательской этики)? Напишите письмо в редакцию журнала: info@apni.ru

Похожие статьи

Другие статьи из раздела «Математика»

Все статьи выпуска
Актуальные исследования

#32 (318)

Прием материалов

1 августа - 7 августа

осталось 5 дней

Размещение PDF-версии журнала

12 августа

Размещение электронной версии статьи

сразу после оплаты

Рассылка печатных экземпляров

26 августа