Сравнительный анализ оригинальных прилагательных в таджикском, арабском и английском языках

В данной статье рассматривается вопрос сравнительного анализа оригинальных прилагательных в таджикском, арабском и английском языках.

Аннотация статьи
сравнительные языки
прилагательные
оригинальные прилагательные
часть речи
Ключевые слова

Мусаллам аст, ки сифат дар ҳамаи забонҳо мафҳуми ягонаро ифода карда, на дар ҳамаи забонҳо ҳамчун ҳиссаи мустақили нутқ ба ҳисоб меравад. Дар забони англисӣ сифат дар боби алоҳида омӯхта шуда, вазифаҳои семантикӣ, морфологӣ ва синтаксисии он муайян карда шудааст. Сифат аломат ва чигунагии предметро ифода карда, аломатҳои хоси он бештар дар дохили ибора зоҳир мешавад. Онҳо дараҷаҳои махсусро доро мебошанд, ки аз рӯи дараҷабандии онҳо дар забонҳо омӯхта мешавад. Сифатҳои забони мавриди қиёс аз нигоҳи маъно ва вазифаи худ дар ҷумла ба гурӯҳҳои унсури луғавии ифодагари аломати ашё, аз лиҳози ранг, ҳаҷм ва намуд мунқасим мешаванд. Мо тасмим гирифтем, ки то анвои ин гуна сифатҳои дар намуди ҷадвал ҷиҳати батафсил фаҳмонидани онҳо барои хонанда матраҳ карда бошем.

а) сифатҳои аслие, ки аломати ашёро аз ҷиҳати ранг ифода мекунанд:

арабӣ

англисӣ

тоҷикӣ

الَوُان – alawoan

colors

рангҳо

أَسْوَد – aaswad

black

сиёҳ

أَزْرَق – aazraq

blue

кабуд

بَنِي – baneee

brown

ҷигарӣ

رَمَادِي – ramaadeee

gray

хокистаррранг

بُرْتُقَالِي – bortoqaaleee

orange…

буртуқолӣ…

كان لديها شريط فيديو بلاستيكي أسود في يدها

She had the black plastic video cassette in her hand

б) сифатҳои аслие, ки аломати ашёро аз ҷиҳати ҳаҷму андоза ифода мекунанд:

أَحْجَام – aahjaam

sizes

ҳаҷмҳо, аҷсом

كَبِيْر – kabeeer

big

калон

عَمِيْق - 'ameeeq

deep

чуқур

طَوِيْل – taweeel

long

дароз

ضَيْق – thaeeq

narrow

танг

قَصِيْر – qaseeer

short…

кӯтоҳ…

 خلع عباءته الرمادية الطويلة وألقى بها على الكرسي.

He took off his long gray cloak and threw it on the chair

в) сифатҳои аслие, ки аломати ашёро аз ҷиҳати шакл ифода мекунанд:

أَشْكَال – aashkaal

shapes

андозаҳо, ашкол

دَائِرِي - daa'ereee

circular

доира

مُّسْتَقِيْم – mostaqeeem

straight

росткунҷа

مُرَبَّع - moraba'

square

мураббаъ

ثُلَاثِي – tholaatheee

triangular

секунҷа

جلست على كرسي صغير مذهب مستقيم يراقبه ، عبرت الكاحلين وشعرها البني السميك ممسحة براقة

حول وجهها الأبيض.

She sat in a small gilded straight-back chair watching him, ankles crossed, her thick brown hair a gleaming mop around her white face

г) сифатҳои аслие, ки аломати ашёро аз ҷиҳати мазза ифода мекунанд:

أَذْوَاق – aathwaaq

tastes

маза

مَرِيْر- مُر - mareeer- mor

bitter

тахл

طَازَج – taazaj

fresh

тоза, нав

مَالِح – maaleh

salty

шӯр

حَامِض – haameth

sour

туруш

حَار – haar

spicy

тунд

حُلْو – holw

sweet

ширин

كانت يديها مغطاة بخطوط شاحبة من الدم المالح

Her hands were covered with it-pale streaks of salty blood

ғ) сифатҳои аслие, ки аломати ашёро аз ҷиҳати хусусият, хислат ва сифат ифода мекунанд:

صِفَات – sefaat

qualities

сифат

سَيِّئ - saeee'

bad

бад, ганда

نَظِيْف – natheeef

clean

тоза

ظَلَام – thalaam

dark

тор, торик

صَعْب - sa'b

difficult

мушкил

قَذِر – qather

dirty…

чиркин…

كانت ضعيفة من عدم الأكل.

She was weak from not eating

д) сифатҳои аслие, ки аломати ашёро аз ҷиҳати миқдору дараҷа ифода мекунанд:

كَمِّيَّات – kameeeaat

quantities

ададӣ

قَلِيْل – qaleeel

few

кам, каме, андак

الْقَلِيْل – alqaleeel

little

андак, кам

كَثِيْر – katheeer

many

бисёр, зиёд

كَثِيْرا – katheeera

much…

зиёд…

عملت مع بعض أفضل المحققين النفسيين الذين عرفتهم على الإطلاق.

She worked with some of the finest psychic investigators she had ever known

Чунончи дар боло каме пеш қайд карда шуда буд, сифатҳои забони мавриди қиёс аз нигоҳи маъно ва вазифаи худ дар ҷумла ба гурӯҳҳои унсури луғавии ифодагари аломати ашё, аз лиҳози ранг, ҳаҷму намуд, хислату хусусият ва миқдору дараҷа ба дастаҳои гуногун мунқасим мешаванд. Дар муқоиса бо забони тоҷикӣ сифати ҳақиқии арабиву англисӣ бо ҳамгунаҳои аслии тоҷикӣ бо ҳам шабоҳати бориз дошта, хусусияти ашёи махсус ё дараҷаи бисёрӣ ё камиро ифода мекунад.

Текст статьи
  1. Ashrapov B.P. The Level of Usage of Particles in the historical work entitled as “Tuhfat-ul-khoni” by Muhammadvafoi Karminagi. // Филологический аспект. 2022. №3 (83). P.136-141.
  2. Ashrapov B.P. The level of usage of the suffix -он/-s/-es in the Tajik literary language referring to the XIX-th century. // Оригинальные исследования. 2022. Vol.12. №4. P.172-177.
  3. Ghiyosov N.I., Kuzieva N.M. The cases in the different structured languages. // Herald of the Pedagogical University. 2022. No 1(96). P.52-56.
  4. Giyosov N.I., Ashrapov B.P. Brief essay on copies of historical production entitled as “Tuhfat-ul-Khani” by Muhammadwafo Karminagi // Рефлексия. 2021. №5. P.7-9.
  5. Kuzieva N.M., Ashrapov B.P. The Level of Usage of Arabic Preposition "maa=with, together" in the Tajik Literary Language Referring to the XIX-th Century. // Тенденции развития науки и образования. 2022. №85-5. P.66-68.
  6. Ашрапов Б.П. Баъзе мулоҳизоти аспективатӣ дар арабӣ ва англиси. // Интернаука. 2022. № 17-8(240). P.25-27.
  7. Ашрапов Б.П. Сравнительный анализ морфологических особенностей кумулятивных союзов в таджикском, арабском и английском языках. // Актуальные исследования. 2022. № 12(91). С.41-43.
  8. Ашрапов Б.П. Употребление производных арабских наречий в таджикском литературном языке XVIII-го века. // Заметки ученого. 2022. № 2. С.42-45.
  9. Ашрапов Б.П., Азимов Э.А. Сравнительный анализ морфологических особенностей сложных наречий в китайском и английском языках. // Актуальные исследования. 2022. № 11(90). С.27-29.
  10. Ғалойинӣ, Мустафо. Ҷомеъу-д-дурусу-л-арабия. 3Ҷ. – Бейрут: Мактабату-л-асрия, 1993. – Ҷ.1. – 226 с., Ҷ.2. – 337 с., Ҷ.3. 291 с. 
  11. Кузиева, Н.М. Сопоставительный анализ категории числа имен существительных в таджикском и арабском языках. // Вестник Таджикского государственного университета права, бизнеса и политики. 2014. № 2(58). С.215-220.
  12. Қӯзиева Н.М. Роҷеъ ба таърихи пайдоиши падеж дар забонҳои арабӣ ва тоҷикӣ. // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Бахши илмҳои филологӣ. 2022. №4. C.75-80.
  13. Наҷиб, Маҳфуз. Ал-Лиссу ва-л-килобу. - Бейрут, 1973. 220 с.
  14. Ҳалимов С., Шукурова К. Забони ҳозираи тоҷик (ҳиссаҳои номии нутқ). Китоби дарсӣ. - Душанбе: Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон, 1988. 100 с.
  15. Шодиходжаева М., Кузиева Н.М. Суффиксы лично-притяжательных местоимений в арабском и таджикском языках // Актуальные исследования. 2022. № 16(95). С.36-38.
Список литературы